Ở các bệnh viện đông, thời gian bác sĩ dành cho mỗi người bệnh rất ngắn. Trong vài phút đó, cuộc khám hiệu quả tới đâu phụ thuộc khá nhiều vào việc bạn đã chuẩn bị gì trước khi bước vào phòng.
Và phần chuẩn bị đó chỉ mất khoảng mười phút ở nhà.
Ghi lại triệu chứng
Đừng cố nhớ tại chỗ — trong phòng khám, người ta thường quên hoặc kể lộn xộn. Hãy ghi ra giấy:
- Bắt đầu từ khi nào — ghi ngày cụ thể, không nói "mấy hôm nay".
- Xuất hiện như thế nào — đột ngột hay từ từ.
- Vị trí — đau ở đâu, có lan đi đâu không.
- Tính chất — đau âm ỉ, đau nhói, đau quặn, nóng rát.
- Mức độ — so với trước có tăng không.
- Điều gì làm nặng hơn, điều gì làm đỡ hơn.
- Kèm theo gì — sốt, buồn nôn, sụt cân, mất ngủ.
- Đã dùng gì — thuốc gì, đỡ không.
Viết danh sách câu hỏi
Ba tới năm câu quan trọng nhất, xếp theo thứ tự ưu tiên. Những câu thường đáng hỏi:
- Vấn đề của tôi là gì?
- Cần làm thêm xét nghiệm gì không, để làm gì?
- Thuốc này để làm gì, dùng thế nào, trong bao lâu?
- Có tác dụng phụ gì cần chú ý?
- Khi nào thì thấy đỡ? Nếu không đỡ thì làm gì?
- Dấu hiệu nào phải quay lại ngay?
- Cần kiêng gì, chú ý gì trong sinh hoạt?
- Khi nào tái khám?
Cầm tờ giấy theo. Không ai đánh giá bạn vì chuẩn bị kỹ — ngược lại, bác sĩ thường thấy dễ làm việc hơn.
Chuẩn bị giấy tờ và hồ sơ
- Thẻ bảo hiểm y tế và căn cước.
- Sổ khám bệnh.
- Kết quả xét nghiệm, phim chụp của những lần trước.
- Đơn thuốc cũ.
- Giấy ra viện nếu từng nằm viện.
- Với trẻ: sổ tiêm chủng, giấy khai sinh.
- Với thai phụ: sổ khám thai.
Mang theo thuốc đang dùng
Mang cả vỏ hộp, đừng chỉ ghi tên. Nhiều thuốc có tên thương mại gần giống nhau, và bác sĩ cần biết chính xác hoạt chất và hàm lượng.
Bao gồm cả: thuốc kê đơn, thuốc tự mua, thực phẩm chức năng, vitamin, thuốc nam, thuốc bắc. Tất cả đều có thể tương tác.
Hỏi trước xem có cần nhịn ăn không
Nếu dự kiến làm xét nghiệm máu, nhiều loại yêu cầu nhịn ăn. Gọi điện hỏi trước, hoặc hỏi khi đặt lịch:
- Có cần nhịn ăn không, từ mấy giờ?
- Được uống nước không?
- Có phải ngưng thuốc nào không?
- Nên tới lúc mấy giờ?
Đi rồi mới biết phải nhịn ăn nghĩa là phải quay lại hôm sau.
Chuẩn bị về mặt thời gian
- Tìm hiểu giờ phát số, giờ khám.
- Đặt lịch trước nếu có thể.
- Dự phòng cả buổi, đừng xếp lịch khác ngay sau đó.
- Mang nước và đồ ăn nhẹ nếu phải chờ lâu.
- Mang áo khoác mỏng — ngồi lâu trong điều hoà rất lạnh.
- Sạc đầy điện thoại.
Mặc gì cho tiện
Nghe nhỏ nhặt nhưng thực tế rất có ích:
- Quần áo rộng rãi, dễ cởi nếu cần khám.
- Áo tay rộng nếu lấy máu hoặc đo huyết áp.
- Không đeo nhiều trang sức kim loại nếu có thể chụp chiếu.
- Giày dễ tháo nếu khám chân hoặc chụp chiếu.
Đi cùng ai
Nên có người đi cùng khi:
- Người bệnh là trẻ nhỏ hoặc người cao tuổi.
- Dự kiến nhận tin quan trọng.
- Có thể phải làm thủ thuật.
- Có nhỏ thuốc giãn đồng tử hoặc dùng thuốc gây buồn ngủ.
- Bạn lo lắng và biết mình sẽ khó tập trung.
Người đi cùng lo phần xếp hàng, nộp giấy tờ, và quan trọng nhất là ghi chép lời dặn của bác sĩ.
Kể bệnh thế nào cho hiệu quả
- Bắt đầu bằng lý do chính khiến bạn đi khám hôm nay.
- Kể theo thứ tự thời gian, đừng nhảy qua nhảy lại.
- Nói cụ thể: "đau từ thứ ba tuần trước" tốt hơn "đau mấy hôm nay".
- Đừng tự chẩn đoán trước — kể triệu chứng, để bác sĩ đánh giá.
- Nói hết các bệnh nền, kể cả những thứ bạn nghĩ không liên quan.
- Nói thật về rượu bia, thuốc lá, thuốc đang dùng.
Đừng giấu thông tin
Nhiều người ngại nói về rượu bia, về việc đã tự mua thuốc uống, về việc đã đi khám nơi khác, hoặc về khó khăn tài chính. Nhưng những thông tin này ảnh hưởng trực tiếp tới chẩn đoán và lựa chọn điều trị.
Bác sĩ hỏi để điều trị, không để phán xét.
Ghi chép trong lúc khám
- Chẩn đoán được nói là gì.
- Thuốc gì, uống thế nào.
- Xét nghiệm nào cần làm.
- Dấu hiệu nào phải quay lại ngay.
- Hẹn tái khám khi nào.
Hỏi lại nếu chưa rõ: "Bác sĩ nhắc lại giúp em là uống mấy lần một ngày ạ?" Không có gì đáng ngại.
Trước khi rời phòng khám
- Đọc lại danh sách câu hỏi xem đã hỏi hết chưa.
- Xác nhận đã hiểu cách dùng thuốc.
- Xác nhận biết khi nào tái khám.
- Xác nhận biết dấu hiệu nào phải quay lại ngay.
- Hỏi xem có cần giấy tờ gì thêm không.
Sau khi về nhà
- Xếp giấy tờ mới vào hồ sơ của mình.
- Chụp ảnh đơn thuốc và kết quả lưu trong điện thoại.
- Đặt lịch nhắc tái khám.
- Đặt báo thức nhắc giờ uống thuốc nếu cần.
- Ghi vào sổ theo dõi.
Tóm lại
Mười phút ghi lại triệu chứng và viết ba câu hỏi trước khi đi làm thay đổi hẳn chất lượng cuộc khám. Mang cả vỏ thuốc, mang hồ sơ cũ, hỏi trước xem có cần nhịn ăn, và ghi chép lời dặn ngay tại chỗ.
Câu hỏi thường gặp
Nên ghi lại những gì trước khi đi khám?
Triệu chứng bắt đầu từ khi nào, diễn biến ra sao, điều gì làm nặng hơn hoặc nhẹ đi, đã dùng thuốc gì, và ba tới năm câu bạn muốn hỏi. Một tờ giấy nhỏ là đủ.
Có nên mang theo thuốc đang dùng không?
Rất nên, và mang cả vỏ hộp thay vì chỉ ghi tên. Nhiều thuốc có tên gần giống nhau, và bác sĩ cần biết chính xác hoạt chất lẫn hàm lượng bạn đang dùng.
Có cần nhịn ăn trước khi đi khám không?
Tuỳ xét nghiệm được chỉ định. Hãy hỏi trước khi đi; nếu có kế hoạch làm xét nghiệm máu, nhiều loại yêu cầu nhịn ăn nên hỏi rõ nhịn từ mấy giờ.
Có nên đi cùng người nhà không?
Nên, đặc biệt với người cao tuổi hoặc khi nhận tin quan trọng. Hai người nghe nhớ được nhiều hơn một, và người đi cùng thường đủ bình tĩnh để hỏi những câu bạn quên.