Với một người bệnh mạn tính sống ở tỉnh xa, mỗi lần tái khám ở tuyến trên là một chuyến đi thật sự: dậy từ hai giờ sáng, bắt xe, xếp hàng lấy số, chờ tới chiều, rồi bắt xe về. Làm vài lần là cả người bệnh lẫn người nhà đều kiệt sức.
Nhiều phần trong sự vất vả đó giảm được bằng cách tổ chức tốt hơn.
Hỏi ngay trong lần khám này cho lần sau
Đây là việc đơn giản nhất và hiệu quả nhất. Trước khi rời phòng khám, hãy hỏi:
- Lần sau tái khám khi nào?
- Có đặt lịch trước được không, đặt bằng cách nào?
- Cần làm xét nghiệm gì trước khi tới?
- Những xét nghiệm đó làm được ở tuyến dưới không?
- Cần mang theo gì?
- Nếu có vấn đề giữa hai lần khám thì liên hệ ai?
- Phần theo dõi nào có thể làm ở gần nhà?
Bảy câu này mất hai phút và có thể tiết kiệm cả một chuyến đi.
Đặt lịch trước
- Nhiều bệnh viện có tổng đài đặt lịch, ứng dụng hoặc website.
- Đặt được lịch nghĩa là không phải đi từ nửa đêm để xếp hàng.
- Hỏi rõ: đặt trước bao lâu, có mất phí không, tới trước giờ hẹn bao nhiêu.
- Lưu số tổng đài vào điện thoại.
- Gọi xác nhận lại trước ngày đi.
Chia việc giữa hai tuyến
Không phải mọi việc đều phải làm ở tuyến trên. Hãy hỏi bác sĩ xem:
- Xét nghiệm định kỳ có làm ở bệnh viện tỉnh hoặc huyện rồi mang kết quả lên được không.
- Việc đo huyết áp, theo dõi đường huyết có làm ở trạm y tế được không.
- Thuốc có lĩnh được ở tuyến dưới không.
- Khoảng cách giữa các lần tái khám có giãn ra được không nếu tình trạng ổn định.
Nhiều người bệnh lên tuyến trên chỉ để làm một xét nghiệm mà bệnh viện tỉnh làm được — chỉ vì không ai hỏi.
Gộp việc trong một chuyến
- Hỏi xem có thể khám nhiều chuyên khoa trong cùng một ngày không.
- Làm hết các xét nghiệm trong một lần thay vì chia nhiều buổi.
- Nếu nhà có hai người cùng cần tái khám, sắp xếp cùng ngày.
- Kết hợp lĩnh thuốc dài ngày nếu được chỉ định.
Chuẩn bị trước ngày đi
- Sắp hồ sơ vào cặp từ tối hôm trước.
- Chuẩn bị sẵn tiền mặt và phương tiện thanh toán.
- Sạc đầy điện thoại, mang sạc dự phòng.
- Chuẩn bị nước và đồ ăn nhẹ — chờ lâu mà nhịn đói rất mệt.
- Mang áo khoác mỏng, phòng ngồi lâu trong điều hoà.
- Nếu người bệnh đi lại khó, chuẩn bị xe lăn hoặc hỏi bệnh viện có cho mượn không.
- Nếu cần nhịn ăn để xét nghiệm, hỏi rõ nhịn từ mấy giờ.
Đi từ hôm trước hay đi trong ngày
Với quãng đường xa và người bệnh lớn tuổi, đi từ chiều hôm trước và nghỉ ở nhà trọ gần bệnh viện thường đỡ mệt hơn nhiều so với đi xe đêm rồi xếp hàng ngay. Nhiều bệnh viện lớn có khu nhà trọ giá bình dân quanh đó.
Hãy tính cả chi phí: một đêm trọ đôi khi rẻ hơn việc phải quay lại lần nữa vì người bệnh quá mệt không khám nổi.
Sổ theo dõi giữa hai lần khám
Mang theo một cuốn sổ nhỏ ghi lại:
- Chỉ số đo tại nhà: huyết áp, đường huyết, cân nặng.
- Triệu chứng mới xuất hiện, ngày giờ.
- Tác dụng phụ của thuốc.
- Những lần phải đi khám ngoài kế hoạch.
- Câu hỏi muốn hỏi lần này.
Bác sĩ có rất ít thời gian cho mỗi người. Cuốn sổ này giúp bạn nói đúng thứ cần nói trong vài phút ngắn ngủi.
Danh sách câu hỏi — viết trước, đừng cố nhớ
Trong phòng khám, người bệnh thường quên mất điều mình định hỏi, rồi ra tới cửa mới nhớ. Hãy viết ba tới năm câu quan trọng nhất ra giấy và cầm theo.
Đi cùng người nhà
- Một người nghe thường quên, hai người nhớ được nhiều hơn.
- Người đi cùng lo phần xếp hàng, nộp giấy tờ trong khi người bệnh ngồi nghỉ.
- Người đi cùng ghi chép lời dặn của bác sĩ.
- Với người già hoặc yếu, đi một mình là rủi ro thật sự.
Nếu người bệnh quá yếu để đi lại
Hãy hỏi bác sĩ về các khả năng: theo dõi tại tuyến dưới với liên hệ định kỳ lên tuyến trên, tư vấn từ xa nếu cơ sở có triển khai, hoặc chuyển hẳn việc theo dõi về gần nhà khi tình trạng đã ổn định. Không phải lúc nào cũng có, nhưng hỏi thì không mất gì.
Về chi phí đi lại
- Tính cả chi phí đi lại, ăn ở khi cân nhắc phương án theo dõi.
- Hỏi về các chương trình hỗ trợ người bệnh khó khăn nếu có.
- Giữ hoá đơn để làm thủ tục nếu cần.
- Cân nhắc gộp chuyến để giảm số lần đi.
Tóm lại
Trước khi rời phòng khám, hỏi bảy câu về lần sau. Đặt lịch trước nếu có thể. Chia việc giữa tuyến trên và tuyến gần nhà. Mang sổ theo dõi và danh sách câu hỏi. Và với người già đi xa, một đêm nghỉ gần bệnh viện thường đáng giá hơn một chuyến xe đêm.
Câu hỏi thường gặp
Có đặt lịch khám trước được không?
Nhiều bệnh viện có đặt lịch qua tổng đài, ứng dụng hoặc website. Hãy hỏi ngay trong lần khám này về cách đặt lịch cho lần sau — nó tiết kiệm được rất nhiều giờ chờ.
Làm sao giảm số lần phải lên tuyến trên?
Hỏi bác sĩ xem phần theo dõi nào có thể làm ở tuyến gần nhà, xét nghiệm nào làm ở địa phương rồi mang kết quả lên, và khoảng cách giữa các lần tái khám có thể giãn ra không.
Nên đi từ hôm trước hay đi sớm trong ngày?
Tuỳ quãng đường và sức khoẻ người bệnh. Với người già hoặc đường xa, đi từ hôm trước và nghỉ gần bệnh viện thường đỡ mệt hơn nhiều so với đi xuyên đêm rồi xếp hàng ngay.
Cần mang gì mỗi lần tái khám?
Thẻ bảo hiểm, giấy tờ tuỳ thân, sổ khám bệnh, kết quả lần trước, hộp thuốc đang dùng, sổ ghi triệu chứng và danh sách câu hỏi.