Đây là bài cuối của chuyên mục, và nó là bản tóm tắt để in ra dán lên tủ lạnh cùng các số khẩn cấp và tờ thông tin y tế gia đình.
Phần một: quyền của bạn
Được khám chữa bệnh
- Được tiếp cận dịch vụ y tế không phân biệt hoàn cảnh, dân tộc, giới tính hay tình trạng bệnh.
- Được cấp cứu trước trong tình huống khẩn cấp.
- Được chọn cơ sở khám chữa bệnh trong phạm vi quy định.
Được biết và được giải thích
- Biết chẩn đoán và tình trạng của mình.
- Được giải thích về phương pháp điều trị và vì sao chọn cách đó.
- Biết rủi ro và lợi ích của các phương án.
- Biết chi phí dự kiến.
- Biết tên và chức danh người khám cho mình.
- Được giải thích lại bằng từ dễ hiểu khi chưa rõ.
Được tham gia quyết định
- Được biết các phương án và cùng chọn.
- Được suy nghĩ trước khi quyết định với việc không cấp bách.
- Được tham khảo ý kiến thứ hai.
- Được từ chối điều trị sau khi hiểu hậu quả.
- Được thay đổi ý định trước khi thực hiện.
Được bảo mật và tôn trọng riêng tư
- Thông tin khám chữa bệnh được bảo mật.
- Quyết định ai trong gia đình được biết.
- Được che chắn khi khám cần bộc lộ cơ thể.
- Được yêu cầu giảm số người không cần thiết trong phòng.
Được tôn trọng
- Được đối xử lịch sự, không bị phân biệt.
- Được gọi đúng tên, không bị gọi bằng số bệnh hay tên bệnh.
- Được tôn trọng tín ngưỡng và phong tục trong phạm vi không ảnh hưởng tới điều trị.
Được tiếp cận hồ sơ và phản ánh
- Tiếp cận thông tin trong hồ sơ bệnh án của mình theo quy định.
- Nhận bản sao kết quả, đơn thuốc, giấy ra viện.
- Phản ánh qua kênh chính thức khi không hài lòng.
Phần hai: trách nhiệm của bạn
Cung cấp thông tin trung thực
- Kể đúng triệu chứng, không giấu, không phóng đại.
- Nói hết các bệnh nền.
- Nói hết thuốc đang dùng, kể cả thuốc tự mua, thực phẩm chức năng, thuốc nam.
- Nói về rượu bia, thuốc lá.
- Nói nếu đã khám ở nơi khác.
- Nói nếu đã không uống thuốc đều lần trước.
Bác sĩ chỉ đưa ra lời khuyên đúng khi có thông tin đúng.
Tuân thủ điều trị đã thống nhất
- Uống thuốc đúng cách, đủ liệu trình.
- Không tự ý bỏ thuốc khi thấy đỡ.
- Không tự tăng giảm liều.
- Đi tái khám đúng hẹn.
- Nếu không theo được, hãy nói ra để tìm phương án khác thay vì im lặng bỏ cuộc.
Tôn trọng nhân viên y tế và người bệnh khác
- Không to tiếng, không xúc phạm, không hành hung.
- Chờ tới lượt, không chen ngang.
- Giữ trật tự, nói nhỏ trong khu điều trị.
- Không chụp ảnh, quay phim người khác.
- Hạn chế số người thăm cùng lúc.
- Rửa tay, tuân thủ quy định phòng nhiễm khuẩn.
Thực hiện nghĩa vụ tài chính
- Thanh toán chi phí theo quy định.
- Nếu khó khăn, nói sớm với phòng công tác xã hội thay vì trốn tránh.
- Không dùng thẻ bảo hiểm của người khác.
- Cung cấp thông tin trung thực khi làm thủ tục bảo hiểm.
Tuân thủ nội quy cơ sở y tế
- Giờ thăm bệnh, số người được vào.
- Quy định về mang đồ ăn từ ngoài vào.
- Khu vực cấm hút thuốc.
- Giữ gìn tài sản chung.
- Không tự ý rời khoa khi đang điều trị nội trú.
Chọn đúng nơi cho đúng tình trạng
Đây là trách nhiệm với chính mình và với cộng đồng. Tới cấp cứu với vấn đề không cấp cứu làm chậm người thật sự cần. Tới tuyến trên với bệnh thông thường làm cả hệ thống quá tải.
Bản tóm tắt để dán tủ lạnh
Tôi có quyền: biết mình bị gì · được giải thích tới khi hiểu · biết các phương án · từ chối và suy nghĩ · được bảo mật · được tôn trọng · giữ hồ sơ của mình · phản ánh khi không hài lòng.
Tôi có trách nhiệm: nói thật · uống thuốc đúng · đi tái khám · tôn trọng nhân viên y tế và người bệnh khác · thanh toán đúng quy định · chọn đúng nơi cho đúng tình trạng.
Đọc cùng cả nhà một lần
Dành mười phút một buổi tối đọc bản này cùng cả nhà, đặc biệt với ông bà và trẻ lớn. Biết quyền của mình trước khi cần dùng tới luôn tốt hơn là tìm hiểu trong lúc đang hoảng.
Lời cuối của chuyên mục
Toàn bộ tám chuyên mục của trang này hướng tới một điều đơn giản: biết đi đâu trước khi cần đi gấp. Biết phân tuyến, biết chuyên khoa nào, biết thủ tục bảo hiểm, biết chuẩn bị gì, biết quyền của mình.
Không ai muốn phải dùng tới những kiến thức này. Nhưng gia đình nào cũng sẽ có lúc cần — và khi đó, ba mươi phút bạn bỏ ra hôm nay sẽ đáng giá hơn bạn tưởng rất nhiều.
Tóm lại
Quyền đi kèm trách nhiệm. Bạn có quyền được biết, được giải thích, được tham gia quyết định và được tôn trọng. Đổi lại, hãy nói thật, tuân thủ điều trị, tôn trọng nhân viên y tế và chọn đúng nơi cho đúng tình trạng.
Câu hỏi thường gặp
Người bệnh có những quyền cơ bản nào?
Được khám chữa bệnh, được biết và được giải thích, được tham gia quyết định, được từ chối, được bảo mật thông tin, được tôn trọng, được tiếp cận hồ sơ của mình và được phản ánh khi không hài lòng.
Trách nhiệm của người bệnh là gì?
Cung cấp thông tin trung thực, tuân thủ điều trị đã thống nhất, tôn trọng nhân viên y tế và người bệnh khác, thực hiện nghĩa vụ tài chính, và tuân thủ nội quy cơ sở y tế.
Vì sao nói thật lại quan trọng đến vậy?
Vì bác sĩ chỉ đưa ra chẩn đoán và lời khuyên đúng khi có thông tin đúng. Giấu thuốc đang dùng, giấu rượu bia hay giấu việc đã khám nơi khác có thể dẫn tới kê trùng thuốc hoặc bỏ sót nguyên nhân.
Nên làm gì với bản tóm tắt này?
In ra dán lên tủ lạnh cùng các số khẩn cấp và tờ thông tin y tế gia đình, rồi đọc một lần cùng cả nhà. Biết quyền của mình trước khi cần dùng tới luôn tốt hơn.