Xe cấp cứu: gọi loại nào, chi phí và những gì trên xe

Khi cần chuyển một người bệnh nặng, phương tiện vận chuyển không chỉ là cái xe. Nó là một môi trường điều trị di động — hoặc không, tuỳ vào loại xe bạn gọi.

Các nguồn xe cấp cứu

• Hệ thống cấp cứu 115 — gọi tổng đài, được điều phối theo khu vực.
• Xe của bệnh viện — dùng khi chuyển viện từ cơ sở này sang cơ sở khác.
• Đơn vị vận chuyển cấp cứu tư nhân có giấy phép.
• Xe của một số cơ sở y tế tại chỗ ở khu công nghiệp, khu du lịch.

Những gì nên có trên xe

• Cáng cố định được.
• Bình oxy và thiết bị hỗ trợ hô hấp.
• Máy theo dõi các chỉ số sống.
• Máy khử rung.
• Thuốc cấp cứu cơ bản.
• Dụng cụ cố định cột sống, nẹp.
• Dụng cụ cầm máu, băng gạc.
• Nhân viên y tế đi cùng — đây là phần quan trọng nhất.

Một chiếc xe có đèn và còi nhưng không có nhân viên y tế và thiết bị thì chỉ là phương tiện chở người.

Hỏi gì trước khi lên xe

1. Có nhân viên y tế đi cùng không?
2. Trên xe có oxy và máy theo dõi không?
3. Chi phí khoảng bao nhiêu?
4. Có hoá đơn không?
5. Đi tới đâu, bên đó đã đồng ý tiếp nhận chưa?
6. Người nhà đi cùng được mấy người?
7. Mất khoảng bao lâu?

Trong tình huống nguy kịch thì không có thời gian hỏi hết — nhưng với chuyển viện theo kế hoạch, những câu này rất đáng hỏi.

Về chi phí

• Phụ thuộc quãng đường, loại xe, trang thiết bị và đơn vị vận chuyển.
• Hỏi rõ bằng con số trước, tránh phát sinh.
• Hỏi phần bảo hiểm y tế chi trả nếu có.
• Yêu cầu hoá đơn để làm thủ tục sau này.
• Nếu gia đình khó khăn, hỏi phòng công tác xã hội của bệnh viện về hỗ trợ.

Cảnh giác với xe dù

Quanh nhiều bệnh viện lớn có người mời chào dịch vụ vận chuyển không rõ nguồn gốc. Dấu hiệu cần cảnh giác:

• Chủ động tiếp cận bạn ở cổng viện.
• Không có tên đơn vị rõ ràng trên xe.
• Không có nhân viên y tế.
• Không báo giá rõ, hoặc báo rẻ rồi phát sinh trên đường.
• Không có hoá đơn.
• Thúc ép quyết định nhanh.

Cách tránh: hỏi bộ phận tiếp đón hoặc điều dưỡng của bệnh viện về đơn vị vận chuyển, thay vì nghe người lạ.

Khi nào cần xe cấp cứu thay vì tự chở

• Người bệnh lơ mơ hoặc bất tỉnh.
• Đau ngực, khó thở.
• Nghi đột quỵ.
• Nghi chấn thương cột sống.
• Chảy máu nhiều.
• Cần oxy hoặc theo dõi liên tục.
• Quãng đường dài với người bệnh nặng.

Khi tự chở là hợp lý

Với người bệnh tỉnh táo, ổn định, tình trạng không đe doạ tính mạng ngay — ví dụ vết thương cần khâu, gãy tay đã được cố định, sốt cao ở người lớn — tự chở bằng ô tô thường nhanh hơn chờ xe.

Nhưng luôn có người ngồi cạnh theo dõi, và đừng dùng xe máy nếu người bệnh có nguy cơ xấu đi.

Chuẩn bị trước khi xe tới

• Mở sẵn cổng, cửa, gọi thang máy.
• Dọn lối đi cho cáng: di chuyển xe máy, chậu cây, đồ đạc.
• Nhốt chó mèo.
• Bật đèn nếu trời tối.
• Cử người ra đầu ngõ đón nếu địa chỉ khó tìm.
• Gom giấy tờ, hộp thuốc, hồ sơ bệnh án.
• Chuẩn bị áo khoác, chăn mỏng.

Trên đường đi

• Chỉ một người nhà đi cùng, người nắm rõ bệnh sử nhất.
• Ngồi đúng chỗ được chỉ, không cản trở nhân viên y tế.
• Trả lời câu hỏi ngắn gọn, chính xác.
• Không tự ý cho người bệnh ăn uống.
• Giữ bình tĩnh.
• Gọi báo cho người nhà khác biết đang đi đâu.

Nhường đường cho xe cấp cứu

Khi đang tham gia giao thông và nghe còi xe cấp cứu, hãy giảm tốc và nhường đường sang bên phải một cách an toàn. Vài giây bạn nhường có thể là vài giây quyết định với người trên xe.

Dạy điều này cho con cái — đó là một phần của việc sống trong cộng đồng.

Ở vùng xa, ít xe cấp cứu

• Vẫn gọi 115 trước để được hướng dẫn và biết thời gian chờ.
• Hỏi cơ sở y tế gần nhất có xe không.
• Nếu phải tự chở, có người ngồi cạnh theo dõi liên tục.
• Gọi báo trước cho nơi tiếp nhận.
• Mang theo hộp thuốc và giấy tờ.
• Đi thẳng, không ghé dọc đường.

Chuyển viện đường dài

Với quãng đường dài giữa các tỉnh, hãy hỏi thêm:

• Có đủ oxy cho toàn bộ quãng đường không?
• Có dừng nghỉ không, ở đâu?
• Nếu tình trạng xấu đi giữa đường thì xử trí thế nào?
• Có liên lạc được với nơi tiếp nhận trên đường không?

Tóm lại

Xe cấp cứu đúng nghĩa phải có nhân viên y tế và thiết bị, không chỉ có đèn và còi. Gọi 115 hoặc hỏi bộ phận tiếp đón của bệnh viện, hỏi giá bằng con số trước, yêu cầu hoá đơn, và tránh người lạ mời chào ở cổng viện.

Câu hỏi thường gặp