Trong tình huống khẩn cấp, cuộc gọi tới 115 là mắt xích đầu tiên của cả chuỗi cứu người. Nhưng nhiều người chưa từng gọi bao giờ, và khi cần thì lúng túng không biết nói gì trước.
Số cần nhớ
- 115 — cấp cứu y tế.
- 114 — cứu hoả, cứu nạn.
- 113 — công an.
Lưu cả ba vào điện thoại và dán lên tủ lạnh cùng địa chỉ nhà đầy đủ.
Nói gì, theo thứ tự nào
- Tình trạng nguy hiểm nhất, một câu ngắn: "Có người bất tỉnh, không thở." hoặc "Có người đau ngực dữ dội." hoặc "Tai nạn giao thông, có người bị thương nặng."
- Địa chỉ chính xác: số nhà, ngõ, đường, phường, quận. Nếu là toà nhà thì nói rõ tầng và lối vào nào. Thêm mốc dễ nhận.
- Số điện thoại của bạn để tổng đài gọi lại.
- Nạn nhân: bao nhiêu tuổi, nam hay nữ, có bệnh gì không.
- Chuyện xảy ra thế nào và từ lúc nào.
- Hiện đang làm gì: "tôi đang ép tim", "tôi đã cầm máu".
Vì sao địa chỉ quan trọng hơn tất cả
Xe cấp cứu không tới được nếu không biết đi đâu. Hãy nói chậm, rõ, và nhắc lại. Nếu ở nơi khó tìm — ngõ nhỏ, khu đang xây dựng, vùng nông thôn — hãy mô tả mốc và cử người ra đón.
Một mẹo đáng làm trước: lưu địa chỉ nhà đầy đủ kèm mốc dễ tìm trong ghi chú điện thoại, để lúc hoảng chỉ cần mở ra đọc.
Bật loa ngoài và giữ máy
- Đặt điện thoại xuống cạnh nạn nhân, bật loa ngoài.
- Bạn giữ được hai tay để sơ cứu.
- Nhân viên tổng đài có thể hướng dẫn ép tim, cầm máu, xử trí hóc.
- Họ báo cho bạn biết xe còn bao xa.
- Họ hỏi thêm thông tin để đội cấp cứu chuẩn bị đúng thiết bị.
Đừng cúp máy sau khi báo địa chỉ — cuộc gọi vẫn còn giá trị.
Làm theo hướng dẫn, đừng tranh luận
Nhân viên tổng đài có thể yêu cầu bạn làm những việc nghe lạ: ép tim mà không thổi ngạt, ép sâu hơn bạn dám, không di chuyển nạn nhân. Đây là hướng dẫn chuẩn. Trong tình huống này, nghe theo và làm ngay hiệu quả hơn làm theo trí nhớ mơ hồ.
Chuẩn bị trong lúc chờ
Nếu có nhiều người, hãy phân việc rõ ràng:
- Một người ở cạnh nạn nhân, sơ cứu và giữ máy.
- Một người ra đầu ngõ đón xe và dẫn vào.
- Một người mở cổng, mở cửa, giữ thang máy, dọn lối đi.
- Một người gom hộp thuốc, giấy tờ, thẻ bảo hiểm.
- Một người trông trẻ nhỏ và nhốt chó mèo.
Thông tin cần chuẩn bị để bàn giao
- Giờ phát hiện và giờ bắt đầu sơ cứu.
- Nạn nhân có bệnh gì, đang dùng thuốc gì.
- Dị ứng thuốc nếu biết.
- Diễn biến từ lúc phát hiện tới giờ.
- Đã làm gì rồi.
Khi nào gọi 115
- Bất tỉnh, không thở hoặc thở bất thường.
- Đau ngực dữ dội kéo dài.
- Khó thở đột ngột.
- Nghi đột quỵ: méo miệng, yếu nửa người, nói khó.
- Co giật kéo dài hoặc co giật lần đầu.
- Chảy máu nhiều không cầm được.
- Tai nạn nặng, ngã cao, đuối nước, điện giật.
- Ngộ độc.
- Bỏng nặng.
- Đau bụng dữ dội đột ngột.
- Sốc phản vệ.
Khi nào tự tới bệnh viện là hợp lý hơn
Với tình trạng không đe doạ tính mạng ngay và nạn nhân tỉnh táo, ổn định — ví dụ vết thương cần khâu, gãy tay, sốt cao ở người lớn — tự tới khoa cấp cứu thường nhanh hơn.
Nhưng nếu có bất kỳ nghi ngờ nào về mức độ nặng, hãy gọi 115 và để họ đánh giá.
Không nên tự chở khi nào
- Nạn nhân lơ mơ hoặc bất tỉnh.
- Đau ngực, khó thở.
- Nghi đột quỵ.
- Nghi chấn thương cột sống.
- Chảy máu nhiều.
- Nghi gãy xương lớn.
Đặc biệt đừng chở bằng xe máy trong những trường hợp trên — nếu tình trạng xấu đi giữa đường, không ai làm gì được.
Khi ở vùng xa, ít xe cấp cứu
- Vẫn gọi 115 trước để được hướng dẫn.
- Hỏi luôn cơ sở y tế gần nhất có gì.
- Nếu tự chở, cần có người ngồi cạnh theo dõi, không để nạn nhân một mình.
- Gọi báo trước cho cơ sở tiếp nhận nếu có thể.
- Mang theo hộp thuốc và giấy tờ.
Gọi giúp cho người khác
Nếu bạn đang nghe điện thoại và người ở đầu dây bên kia báo có người gục, hãy hỏi nhanh ba điều: có đáp ứng không, có thở không, đang ở đâu. Rồi hướng dẫn họ gọi 115, hoặc bạn gọi giúp theo địa chỉ đó.
Khi xe tới
- Tiếp tục sơ cứu cho tới khi họ yêu cầu dừng.
- Bàn giao thông tin ngắn gọn theo danh sách trên.
- Giúp mở đường cho cáng.
- Cử một người nắm rõ bệnh sử đi cùng.
- Mang giấy tờ và hộp thuốc.
Việc nên làm hôm nay
- Lưu 115, 114, 113 vào điện thoại.
- Lưu địa chỉ nhà đầy đủ kèm mốc dễ tìm vào ghi chú.
- Dán một bản lên tủ lạnh.
- Nói cho cả nhà, kể cả trẻ lớn, biết phải gọi số nào và đọc địa chỉ thế nào.
- Tập nói to địa chỉ nhà một lần cho quen.
Tóm lại
Câu đầu tiên nói tình trạng nguy hiểm nhất, sau đó là địa chỉ chính xác. Bật loa ngoài, giữ máy, làm theo hướng dẫn. Phân người ra đón xe và dọn đường. Và hãy lưu sẵn địa chỉ nhà đầy đủ trong điện thoại ngay hôm nay.
Câu hỏi thường gặp
Nên nói gì đầu tiên khi gọi 115?
Nói ngay tình trạng nguy hiểm nhất bằng một câu ngắn, ví dụ "có người bất tỉnh, không thở", rồi tới địa chỉ chính xác. Đó là hai thông tin quyết định việc điều xe.
Có nên cúp máy sau khi báo địa chỉ không?
Không nên. Hãy giữ máy và bật loa ngoài — nhân viên tổng đài có thể hướng dẫn sơ cứu, hỏi thêm thông tin và báo cho bạn biết xe còn bao xa.
Không nhớ chính xác địa chỉ thì làm sao?
Mô tả mốc dễ nhận: tên quán, số nhà gần nhất, tên toà nhà, ngã tư. Đồng thời cử một người ra đầu đường đứng đón và dẫn xe vào.
Gọi 115 có mất phí không?
Cuộc gọi tới số cấp cứu là để yêu cầu trợ giúp y tế khẩn cấp. Chi phí vận chuyển bằng xe cấp cứu là khoản riêng — hãy hỏi khi nhân viên y tế tới hoặc khi làm thủ tục.