Những tình huống phải đi cấp cứu ngay, không cân nhắc

Bài này là danh sách để in ra và dán lên tủ lạnh. Nó gồm những dấu hiệu mà việc chần chừ có thể lấy đi cơ hội cứu chữa.

Nguyên tắc bao trùm: khi phân vân, hãy nghiêng về phía đi.

Tim mạch

• Đau ngực kiểu đè nặng, bóp chặt, kéo dài hơn vài phút.
• Đau lan lên hàm, cổ, vai, cánh tay trái hoặc ra sau lưng.
• Đau ngực kèm vã mồ hôi lạnh, buồn nôn, mặt tái.
• Khó thở đột ngột không giải thích được.
• Hồi hộp đánh trống ngực dữ dội kèm chóng mặt hoặc gần ngất.
• Ngất, đặc biệt khi đang gắng sức.

Thần kinh

• Méo miệng, yếu hoặc tê một bên tay chân.
• Nói khó, nói lắp, không hiểu lời người khác.
• Nhìn mờ hoặc mất thị lực đột ngột.
• Chóng mặt, mất thăng bằng đột ngột.
• Đau đầu dữ dội đột ngột chưa từng có.
• Co giật, đặc biệt cơn đầu tiên hoặc kéo dài quá năm phút.
• Bất tỉnh, gọi không tỉnh.
• Lú lẫn mới xuất hiện, đặc biệt ở người cao tuổi.

Hô hấp

• Khó thở nặng, phải ngồi mới thở được.
• Thở rít, tiếng rít khi hít vào.
• Tím quanh môi, đầu ngón tay.
• Ho ra máu lượng nhiều.
• Nghẹt thở, hóc dị vật không nói được.

Chảy máu và chấn thương

• Chảy máu nhiều không cầm được sau khi ép trực tiếp.
• Nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc ra máu nhiều.
• Chấn thương đầu kèm nôn, lơ mơ, chảy dịch tai mũi.
• Tai nạn giao thông, ngã từ trên cao.
• Nghi gãy xương lớn, biến dạng chi.
• Vết thương sâu, vật đâm còn cắm trong người.
• Bỏng diện rộng, bỏng đường hô hấp.

Tiêu hoá

• Đau bụng dữ dội đột ngột.
• Bụng cứng, ấn đau nhiều.
• Nôn liên tục không giữ được nước.
• Bí trung đại tiện kèm bụng chướng.

Dị ứng và sốc phản vệ

• Nổi mề đay lan nhanh kèm khó thở.
• Sưng môi, lưỡi, họng.
• Thở rít, khàn tiếng sau khi ăn, uống thuốc hoặc bị côn trùng đốt.
• Chóng mặt, tụt huyết áp, lơ mơ.

Đây là tình huống diễn tiến rất nhanh — gọi 115 ngay.

Ngộ độc

• Uống nhầm hoá chất, thuốc quá liều.
• Nghi ngộ độc thực phẩm có dấu hiệu thần kinh: nhìn đôi, nói khó, yếu cơ lan dần.
• Ngộ độc khí, nhiều người cùng khó chịu trong một phòng.
• Rối loạn thị lực sau khi uống rượu.

Riêng với trẻ em

• Sốt ở trẻ dưới ba tháng tuổi.
• Li bì, khó đánh thức, không chơi.
• Thở nhanh, thở rít, co kéo lồng ngực.
• Tím quanh môi.
• Co giật.
• Bỏ bú, bỏ ăn hoàn toàn.
• Nôn liên tục, không giữ được nước.
• Khóc không ra nước mắt, tiểu rất ít.
• Ban trên da không mất khi ấn.
• Quấy khóc bất thường kéo dài không dỗ được.
• Nuốt phải pin cúc áo, nam châm, vật sắc nhọn.

Riêng với phụ nữ mang thai

• Ra máu âm đạo.
• Đau bụng dữ dội.
• Đau đầu dữ dội kèm nhìn mờ.
• Phù nhiều và nhanh ở mặt, tay.
• Thai không máy hoặc máy ít hẳn.
• Ra nước ối.
• Sốt cao.
• Co giật — đây là cấp cứu sản khoa.

Riêng với người cao tuổi

Người già có thể không có triệu chứng điển hình. Hãy chú ý:

• Lú lẫn, mất định hướng mới xuất hiện.
• Ngã không rõ lý do.
• Mệt lả đột ngột, nằm nhiều hơn hẳn.
• Ăn kém đi rõ rệt trong vài ngày.
• Không sốt nhưng vẫn có thể đang nhiễm trùng nặng.

Sức khoẻ tâm thần

Nếu có ý nghĩ làm hại bản thân hoặc người khác, hãy tìm giúp đỡ ngay: nói với người thân, tới cơ sở y tế, hoặc gọi đường dây hỗ trợ. Đây là tình huống khẩn cấp, không chờ đợi được.

Trong lúc chờ xe cấp cứu

• Ở lại cạnh người bệnh, đừng để một mình.
• Cho nằm hoặc ngồi tư thế dễ chịu nhất.
• Nới quần áo chật.
• Không cho ăn uống.
• Không tự ý cho uống thuốc theo mách bảo.
• Gom hộp thuốc và giấy tờ.
• Mở sẵn cổng, cửa, gọi thang máy.
• Nếu ngừng thở — ép tim ngay.

In ra và dán lên tủ lạnh

Hãy chép danh sách này thành một trang chữ to, kèm:

• Số 115, 114, 113.
• Địa chỉ nhà đầy đủ kèm mốc dễ tìm.
• Bệnh viện gần nhất có cấp cứu 24 giờ.
• Bệnh viện gần nhất có can thiệp tim mạch và đơn vị đột quỵ.
• Số điện thoại người thân theo thứ tự gọi.

Tóm lại

Với các dấu hiệu trong danh sách này, hãy gọi 115 hoặc tới cấp cứu ngay — đừng chờ xem có đỡ không. Một chuyến đi không cần thiết tốn một buổi; chần chừ đúng lúc có thể tốn nhiều hơn thế rất nhiều.

Câu hỏi thường gặp