Rời khỏi khoa cấp cứu là lúc mọi người thở phào. Nhưng với không ít tình trạng, phần quan trọng nhất mới bắt đầu: theo dõi tại nhà trong những giờ và ngày sau đó.
Trước khi rời khoa — hỏi đủ bảy câu
- Chẩn đoán là gì?
- Đã loại trừ được những gì?
- Thuốc uống thế nào, trong bao lâu?
- Cần theo dõi dấu hiệu gì tại nhà?
- Dấu hiệu nào phải quay lại ngay?
- Tái khám ở đâu, khi nào?
- Sinh hoạt, ăn uống, vận động cần chú ý gì?
Ghi câu trả lời ra giấy. Sau một đêm ở cấp cứu, trí nhớ của ai cũng kém.
Giấy tờ cần lấy đủ
- Giấy khám bệnh hoặc giấy ra viện.
- Kết quả xét nghiệm.
- Phim chụp và bản đọc kết quả.
- Đơn thuốc.
- Giấy hẹn tái khám.
- Hoá đơn, bảng kê chi phí.
- Giấy chứng nhận nghỉ việc hưởng bảo hiểm xã hội nếu cần.
- Giấy tờ cho bảo hiểm thương mại nếu có.
Chụp ảnh tất cả lưu trong điện thoại trước khi rời bệnh viện.
Theo dõi sau chấn thương đầu
Đây là tình huống hay được cho về nhất và cũng cần theo dõi kỹ nhất. Trong 24–48 giờ, để ý:
- Lơ mơ tăng dần, khó đánh thức.
- Nôn nhiều lần.
- Đau đầu tăng lên chứ không giảm.
- Yếu tay chân, đi loạng choạng.
- Nói khó, lú lẫn.
- Hai đồng tử không đều nhau.
- Co giật.
- Chảy dịch trong ở tai hoặc mũi.
Có bất kỳ dấu hiệu nào — quay lại ngay. Nên có người ở cùng và kiểm tra vào ban đêm.
Theo dõi sau đau bụng
- Đau tăng lên hoặc chuyển sang khu trú một chỗ.
- Bụng chướng, cứng.
- Sốt.
- Nôn liên tục.
- Bí trung đại tiện.
- Đi ngoài ra máu hoặc phân đen.
Theo dõi sau đau ngực
- Đau quay lại hoặc nặng hơn.
- Khó thở.
- Vã mồ hôi, chóng mặt.
- Hồi hộp đánh trống ngực.
Với nhóm này, ngưỡng quay lại nên rất thấp — đừng chờ xem.
Theo dõi sau vết thương
- Sưng, nóng, đỏ, đau tăng quanh vết thương.
- Chảy dịch đục, có mùi.
- Sốt.
- Vệt đỏ lan từ vết thương lên phía trên.
- Tê hoặc yếu ở phần chi bên dưới vết thương.
Hỏi rõ lịch thay băng và cắt chỉ, làm ở đâu.
Về đơn thuốc
- Uống đủ liệu trình, không bỏ khi thấy đỡ.
- Hỏi rõ trước ăn hay sau ăn.
- Hỏi tác dụng phụ nào cần báo ngay.
- Không tự phối hợp với thuốc cũ đang dùng — hỏi trước.
- Không dùng lại đơn cũ cho lần sau.
Người ở cùng trong đêm đầu
Với nhiều tình trạng — chấn thương đầu, ngộ độc, sau co giật, sau ngất — nên có người ở cùng và kiểm tra trong đêm đầu tiên. Đừng để người bệnh ngủ một mình trong phòng khoá trái cửa.
Ghi chép trong những ngày sau
- Triệu chứng còn không, tăng hay giảm.
- Nhiệt độ nếu có sốt.
- Ăn uống, ngủ thế nào.
- Đã uống thuốc gì, lúc nào.
- Có tác dụng phụ gì không.
Mang ghi chép này tới buổi tái khám — nó giá trị hơn nhiều so với việc cố nhớ.
Đừng bỏ tái khám
Đây là việc hay bị bỏ nhất khi người bệnh đã thấy khoẻ. Nhưng nhiều tình trạng cần đánh giá lại để chắc chắn đã ổn, hoặc để tìm nguyên nhân gốc.
- Đặt lịch nhắc ngay khi về nhà.
- Mang theo toàn bộ giấy tờ từ lần cấp cứu.
- Mang ghi chép diễn biến.
- Đi tái khám kể cả khi đã hết triệu chứng.
Tìm nguyên nhân gốc
Một lần cấp cứu thường là dấu hiệu của điều gì đó lớn hơn. Hãy hỏi:
- Vì sao chuyện này xảy ra?
- Có cần khám chuyên khoa để tìm nguyên nhân không?
- Làm gì để không lặp lại?
- Có cần điều chỉnh thuốc đang dùng không?
Ví dụ: một lần ngất có thể là dấu hiệu rối loạn nhịp; một lần ngã ở người già có thể do thuốc gây chóng mặt; một cơn hen nặng có thể do thuốc kiểm soát chưa đủ.
Chuẩn bị cho lần sau
- Cập nhật tờ thông tin y tế dán tủ lạnh.
- Ghi thêm bệnh mới, thuốc mới vào hồ sơ.
- Xem lại xem lần này có gì lúng túng để lần sau làm tốt hơn.
- Nếu thấy thiếu kỹ năng sơ cứu, cân nhắc đi học một khoá.
- Kiểm tra lại bộ sơ cứu gia đình.
Với người nhà đã trải qua đêm căng thẳng
Sau một đêm ở khoa cấp cứu, người nhà thường kiệt sức và có khi mang theo cảm giác lo lắng nhiều ngày. Hãy nghỉ ngơi, chia ca với người khác, và nếu cảm giác nặng nề kéo dài thì nói chuyện với ai đó.
Tóm lại
Trước khi rời khoa, hỏi đủ bảy câu và lấy đủ giấy tờ. Về nhà, theo dõi các dấu hiệu được dặn, có người ở cùng trong đêm đầu với những tình trạng cần, uống đủ thuốc và đừng bỏ tái khám. Và quan trọng nhất — hỏi vì sao chuyện này xảy ra, để nó không lặp lại.
Câu hỏi thường gặp
Được cho về từ cấp cứu nghĩa là đã khỏi phải không?
Không hẳn. Nó nghĩa là tình trạng hiện tại không cần nằm viện, nhưng nhiều vấn đề vẫn cần theo dõi tiếp và tái khám. Hãy hỏi rõ cần theo dõi gì trước khi rời khoa.
Cần lấy những giấy tờ gì khi ra về?
Giấy khám hoặc giấy ra viện, kết quả xét nghiệm và phim chụp, đơn thuốc, giấy hẹn tái khám, và hoá đơn. Chụp ảnh lưu tất cả trong điện thoại.
Sau chấn thương đầu cần theo dõi gì?
Trong 24–48 giờ, chú ý: lơ mơ tăng dần, nôn nhiều lần, đau đầu tăng, yếu tay chân, nói khó, hai đồng tử không đều. Có bất kỳ dấu hiệu nào thì quay lại ngay.
Có nên nghỉ ngơi hoàn toàn sau cấp cứu không?
Tuỳ tình trạng và chỉ định của bác sĩ. Hãy hỏi cụ thể: được vận động tới mức nào, khi nào đi làm lại được, và có việc gì cần kiêng không.